documenta en Biennale, Eleanor Antin en Neil Hamon

Enkele jaren geleden tijdens een studiereis naar Florence gaf de begeleidende docent ons de opdracht schilderijen in kerken te dateren. We mochten er niet meer dan vijf jaar naast zitten. We waren natuurlijk voor de Renaissance-kunst in Florence. Het was dus voortdurend gokken tussen aanvang 14de - en einde 16de-eeuw. Door stilistische kenmerken kwamen we vaak in de buurt. Een geniepig grapje van onze docent was: wijzen op een 19de-eeuws schilderij. Zeker de helft van ons kwam niet op het idee dat dergelijke schilderijen ook weleens in Florentijnse kerken kunnen hangen.

Zowel op de documenta in Kassel, als op de Biennale van Venetië moest ik hieraan terugdenken toen ik de foto's bekeek van respectievelijk Eleanor Antin en Neil Hamon. Antin maakte rond 1975 foto's van de Krimoorlog (1852-1854). Hamon werd in 1975 geboren. Hij gaat op ongeveer dezelfde wijze te werk als Antin. Je moet goed kijken om anachronismen te ontdekken. Is het de techniek? Zijn de gezichten van mensen uit 1854, 1945, of 1968,  anders, dan die van vandaag?

documenta 12 - slot

De gemiddelde expoganger is een - hoogopgeleide - weduwe van 63 jaar. Primair is zij op zoek naar verklarende teksten. Heeft zij een tekstbordje gevonden, dan wordt dit minutenlang bestudeerd. Daarna werpt zij een korte blik op het bijbehorende kunstvoorwerp en sprint meteen door naar het volgende bordje.

Op de documenta 12 tref je wel bordjes aan, maar die zijn weinig informatief. En je kunt je makkelijk vergissen. Ik heb ten minste tweemaal iemand kunstwerken zien fotograferen, waarna zij de echt-niet-bijbehorende tekstbordjes vereeuwigde. Ook zelf heb ik nog nooit zoveel bordjes gefotografeerd, omdat ik vreesde de kunstenaars later niet meer terug te kunnen vinden in de catalogus. Je ziet het veel mensen doen: fotootje kunstwerk + fotootje tekstbordje. Heel handig met die digitale 'cameraadjes' van tegenwoordig. (Hoe heb ik ooit zonder gekund?).

Buergel heeft zich niet aan de 'onze' canon gehouden. Hij presenteert allerlei kunstenaars waar wij kunstminnaars en/of kunstwetenschappers nog nooit van hebben gehoord. Verdomd vervelend hoor.

Lees het artikel van Hans den Hartog Jager in de NRC van afgelopen vrijdag. Ik ben het met hem eens: "De actieve toeschouwer, die zelf verbanden zoekt"'. Buergel is een kei. Hij dwingt de bezoeker zélf te denken. Zélf de draad te ontdekken, die soms létterlijk rood is (Sheela Gowda).

documenta 12 - Foto's 5

Monumentale kauwkunst van Alina Zsapocznikow. Meer foto's: flickr 

documenta 12 - Foto's 4

Meer foto's: flickr

documenta 12 - Foto's 3

Het centrale trappenhuis van het Fridericianum biedt altijd aardige doorkijkjes. Op de achtergrond: Ai Wei Wei's stoelen. Meer foto's: flickr

documenta 12 - Foto's 2

Romuald Hazoumé valt op met traditionele vormen (Songwy, Dogon etc) vervaardigd uit hedendaags materiaal. Uit plastic flacons bouwde hij een boot: Dream. Ziet er op het eerste gezicht solide uit. Bij nadere beschouwing wordt snel duidelijk dat het vaartuig niet waterdicht is. Meer foto's: flickr

documenta 12 - Foto's 1

Zeltenlager DOCOONING; koud en klam, wel uitstekende lunchpakketjes. Meer foto's: flickr

documenta 12 - Somber

Het was gisterenmiddag een beetje schrikken bij mijn aankomst in Kassel. De eerste indrukken waren deprimerend. De Orangerie was koud en nat. Vanaf het bordes keek ik naar Buerger´s naargeestige Aue-Pavillon. Gelukkig zal dit omvangrijke paviljoen na de tentoonstelling worden afgebroken. (Hoewel, dat had men van de Eiffeltoren ook beloofd). Een pianist speelde Miss you van de Stones. Enfin, ik bleef er niet langer plakken.

Het Fridericianum (ook van binnen bekeken) stelde ook teleur. Niet de moeite waard om ervoor naar Kassel af te reizen. Om acht uur sluiten de expositieruimtes. Daarna is er niets meer te doen in Kassel. Enigszins ongerust begon ik aan de lange, donkere voettocht naar een speciaal voor documentabezoekers opgezet tentenkamp, waar ik samen met drie meisjes en twee jongens in een grote tent bivakkeer. We zijn de enige gasten.

Vandaag bekeek ik het Aue-Pavillon ook van binnen. Ik had er de hele dag voor nodig en kwam eigenlijk weinig tegen dat níet interessant was. Dit was andere koek! Ik loop nu ook rond met een gehuurde ipod met de teksten van Buerger en anderen. Ik begin te begrijpen waarom mensen zich ergeren aan zijn curatorschap. Zelf ga ik hem steeds meer waarderen. Morgen is de Neue Galerie aan de beurt. Zal me ook wel een dag kosten.

Foto's op flickr

documenta 12

Op de valreep pak ik nog even een paar dagen documenta. Alle negatieve reacties - tot nu toe - ten spijt, hoop ik er 'iets' te beleven. Het gaat  - meer nog dan vijf jaar geleden - over politiek engagement. Sinds m'n vijfentwintigste, kwart eeuw geleden alweer, raak ik minder en minder geëngageerd. Niet dat ik daar vrolijk van wordt. Integendeel. Ik ga met loden schoenen naar Kassel. Zal ik geëngageerder, of gedesillusioneerder, terugkomen?

documenta 12 - De kunstenaars

Vanavond wordt de twaalfde documenta geopend. De namen van de deelnemers zijn nu officieel bekend gemaakt.

documenta website

documenta 12 - Uitnodiging

Ik geef het maar even door:

documenta 12 opening party
Friday, 15 June 2007, 9 pm, admission at 8 pm
The square between Schloss Wilhelmshöhe and the Bergpark
Schlosspark 3
34131 Kassel
Admission is free, no reservations necessary!