Snelwegmuseum

Hans Jungerius, Melle Smets en Rob Groot Zevert richtten een aantal jaren geleden de stichting G.A.N.G. op. Deze stichting initieert projecten met als doel het publiek anders te laten kijken naar hun dagelijkse omgeving. Om mensen te bereiken die uit zichzelf geen artistieke projecten bezoeken, kiest het drietal soms ongebruikelijke locaties. Zo hadden zij zich de afgelopen week met hun Snelwegmuseum op de Utrechtse Vakantiebeurs genesteld.

G.A.N.G. presenteert de snelweg als een streek met authentieke kenmerken. De beursbezoeker kon, net als op andere stands, kennismaken met karakteristieke streekproducten. Hilarisch waren daarbij de 'streekgerechten': ontdooide hotdogs, sandwiches in driehoekig plastic en energiedrankjes. De stichting verkoopt een streekkaart, een serie prentbriefkaarten en bouwplaten van typische snelwegarchitectuur.

Ik vermoed dat de meeste mensen de snelweg als noodzakelijk kwaad beschouwen, maar zeker ben ik daar niet van. Zelf ben ik geen automobilist, maar ook als passagier bevind ik me liever niet op de snelweg. Die grenzeloze onsmakelijke saaiheid; die aso-architectuur van kantorenparken, fast foodparadijzen, woonmalls en autopaleizen. Opvallend in dit project is het - schijnbaar - ontbreken van ironie. De huisstijl van het project sluit naadloos aan op de treurige uitstraling van een willekeurig servicestation. De begeleidende teksten omschrijven direct en objectief wat de snelweg is. Geen enkele milieu-moralistische tegenwerping betreffende de asfalt-groen balans; geen onvertogen woord over de kleffe vetheden in de hamburgertenten of over zielloze motels. G.A.N.G. biedt geen alternatief, maar een andere bril. Ook voor mij zal de Snelweg nooit meer zijn als vroeger.

Snelwegmuseum

De Pont - Willem de Kooning

Samen met m'n vriend Pim bezocht ik in 1983 The North Atlantic Light in het Amsterdamse Stedelijk, een overzicht van De Kooning's werk vanaf 1960. The Rosy Fingered Dawn en The North Atlantic Light maakten de meeste indruk. Ik had deze schilderijen lange tijd niet gezien en vond het bijzonder prettig ze gisteren in De Pont weer 'ns te kunnen bewonderen. (Erváren zou ik bijna zeggen, maar dat klinkt me te zweverig). Jan Andriesse (zie vorig stukje) is geobsedeerd door het Hollandsch licht. Van De Kooning wordt beweerd (en misschien heeft hij daar zelf wel iets over gezegd, weet ik effe niet) dat hij zich zo thuis voelde in Springs aan de Atlantische oceaan, omdat hij daar het Hollandsch Licht herkende. (Je vraagt je af waarom de sukkel niet onmiddellijk remigreerde naar Scheveningen of Hoek van Holland ofzo). Vooral het weerzien met The North Atlantic Light was trippen! Kon ik me dit werk in mijn huiskamer permitteren, ik zou geen enkel ander genotsmiddel meer nodig hebben. Geen tabak, geen cocaïne, geen alcohol. Wat dat eerste en dat laatste betreft: De Kooning rookte als een ketter en zoop als een tempelier. In hoeverre heeft hij zèlf genoten van zijn werk?

De Pont - Jan Andriesse

'Onze' grootste kunstenaars - Vincent, Kees, Piet, Willem, Karel - vertrokken tijdig naar andere oorden om daar tot wasdom te komen. (Was de heer Van Rijn destijds naar Italië afgereisd, dan zou Caravaggio nu in zijn schaduw hebben verkeerd). Zo'n kwart eeuw geleden beweerde Joseph Beuys dat het befaamde 'Hollandse licht' niet langer bestond. Een gezelschap van wetenschappers, kunstenaars en filmers is nu al een poosje bezig uit te zoeken hoe dat zit. Binnen deze club participeert de kunstenaar Jan Andriesse. Hij bivakkeert op een woonboot in Amsterdam en kan derhalve al bespiegelend het Amstelwater observeren.

Andriesse is beslist een vakman. Hij beheerst zijn materiaal en dwingt respect af met zijn studieuze aanpak. Toch is hij niet 'mijn kunstenaar'. Zijn thema's zijn: licht water en ruimte, en dan natuurlijk het Hollandsche licht, het Hollandsche water en de Hollandsche ruimte. Niet dat ik Andriesse van xenofobie wil beschuldigen. Het ligt aan mij. Ik doe mijn best, maar ik leer het maar niet af. Heus, ik vind Nederland 'best wel' interessant. Maar toch ook, in vergelijking met andere locaties in de wereld: klein en kil; lelijk en lullig'.

Andriesse is een van die kunstenaars die zich bezighoudt met 'natuurlijke formules' als de Fibonacci-reeks. Hij baseert zijn werk bijvoorbeeld op de constructie van het slakkenhuis. Ik krijg er geen kippenvel van. Ach, het zal wel gewoon mijn gevoel voor esthetiek zijn. Een Fibonacci-goochelaar als Mario Merz vind ik veel lolliger. Die dronk er tenminste een stevige fles bij. En dat kun je zien.

Mario Merz: Un segno nel Foro di Cesare

Hakenkruis

Een paar jaar geleden werd het personeel van een Canadees bedrijf verrast met een kerstpakket. Blikje perziken, vacuüm verpakte cashewnoten, geconfijte vruchten, flesje wijn, grappig beertje. Het beertje stelde een panda voor. Zo'n vredelievend knuffelsymbool met snaaks petje, met daarop zo'n grappig hakenkruisje... MET ZO'N GRAPPIG HAKENKRUISJE?!!! De directie bleek - lekker voordelig - haar kerstinkopen in China te hebben gedaan. De swastika is een van de buddhistische symbolen. In het verre Oosten is men niet zo bekend met de beladenheid van dit teken onder westerlingen.

Nu Duitsland de EU-voorzittershamer hanteert, wil het een daad stellen en het hakenkruis bij de wet verbieden. Dat zal ze leren, die pokke neo-nazi's! Daar zullen zij niet van terughebben! Als fervent kosmopoliet hoop ik, na de vereniging van Europa, ooit de totale wereldvrede te mogen beleven. Hopelijk hebben ook de Tibetaanse monniken tegen die tijd ontdekt dat zo'n swastika toch ècht niet meer kan.

NU.nl

Feng Yan

Feng Yan profileert zich als fotograaf. Althans, fotografie is het medium dat hij gebruikt. Hij 'zoomt in' op de intrinsieke waarde van objecten in een situatie. Hij legt vast wat normaliter aan ons voorbijgaat, omdat we het oninteressant achten, of zelfs lelijk, hinderlijk; we wíllen het eigenlijk niet zien. Sterker nog: we zíen het niet. Eigenlijk is Feng Yan dus meer 'beeldenvanger', dan fotograaf.

Feng studeerde aan de Filmacademie in Beijing. Ik weet niet of het zo is gegaan, maar ik stel me voor dat hij - meer dan door het bewegende eindproduct - geobsedeerd raakte door stills. En dan niet die stills, waarop het subject duidelijk is en die bijvoorbeeld dienen als promotiemateriaal. Nee, Feng is in de ban geraakt door het 'oninteressante'. Ik verzin een voorbeeld: Wanneer de camera pant van de ene acteur naar de andere, zie je even een rommelig tafeltje met een schemerlampje erop; noodzakelijk om het oog van de kijker van die ene naar die andere acteur te verhuizen. Feng wil nu juist dit tussenaspect vastleggen. Zo verlegt hij de aandacht van subject naar object; in plaats van een narratief beeld, wil hij het object zèlf met de beschouwer laten communiceren.

De beelden bij dit stukje dateren van 2005. Feng Yan exposeert van 6 januari tot 6 februari in de Courtyard Gallery in Beijing. Helaas ben ik dan zelf niet in de buurt. In 2005 ontmoette ik Feng tijdens een bezoek aan de 'kunstenaarsenclave' Dashanzì in Beijing. Ik hoop hem dit jaar opnieuw te ontmoeten. Feng is slechts met moeite te traceren op het internet. Wie geïnteresseerd is, neme contact met mij op.

Cocakerst

Hierbij mijn Kerstvoorstelling. Uit reacties binnen de huiselijke kring maak ik reeds op dat het plaatje om enige uitleg vraagt. In de eerste plaats wil ik er met klem op wijzen dat de in kennelijke staat verkerende figuur met baard en puntmuts een afbeelding betreft van de Amerikaanse kunstenaar Paul McCarthy en níet van ondergetekende (ik draag nooit witte sokken).

De duistere figuren links zijn afkomstig uit een adoratio van Jheronimus Bosch (in de zgn. Bronchorst-Bosschuyse triptiek). De centraal gesitueerde personages leende ik van de Spaanse priester-schilder Francisco Nicolás Borras (1530-1610). De zuigeling op schoot is door zijn/haar ouders in een rode sok gestopt en van een rode muts voorzien; de hond op de voorgrond is door zijn/haar baas voorzien van een rode neus en een groen gewei. Ouders en baas zijn - terecht - niet bekend. Geheel rechts in beeld de presentatrice van een Aziatisch televisieprogramma. De cadeaus werden zoals gewoonlijk beschikbaar gesteld door Coca Cola.

Geeft u het maar toe: u had niet direct in de gaten dat het hier om een pastiche gaat. Naar voren springende kleuren zijn rood en wollig wit. Er is ook wat groen. De figurenkluwen in het midden doen meteen denken aan de drie wijzen op kraamvisite. Op het eerste gezicht is het een kerstplaatje van dertien in het dozijn. Het kerstfeest fascineert me. Wat houdt dit feest in, en voor wie is het bedoeld?

Paul McCarthy

BoschUniverse

Borras

Geheugenprothese (2)

Een trouwe lezer vraagt mij wat in het vorige stukje wordt bedoeld met: pijnlijk duidelijk dat het over een 'originele' locatie gaat. "Waarom is het pijnlijk als een plek het geheugen stimuleert maar ook een originele  locatie blijkt te zijn?", vraagt zij.

In werkelijkheid stelt Zijlmans: "the site stimulates the flow of thought and memories but at the same time it makes one painfully aware of the fact that this is not the actual site. Ik beken dat ik behoorlijk onachtzaam ben geweest met de vertaling hiervan.