Het lettertype Helvetica (1957, Max Miedinger) bestaat vijftig jaar. Even aandacht dus. Toen ik dit blog begon heb ik bewust gekozen voor een schreefloze letter. Bij schreefloze letters denk ik nog altijd primair aan de Helvetica. Door Microsoft werd mijn keuze echter beperkt tot de Arial. Waarom de Helvetica niet, of moeilijk, op het internet kan worden gebruikt is me niet helemaal duidelijk.
Schrijven op het internet is anders dan schrijven in een krant. Dat heeft te maken met het oog van de lezer. Als je schrijft voor het ‘www’ moet je ervoor zorgen dat je tekst niet te lang is. Je hebt te maken met de surfende lezer. Die haakt snel af. Je moet dus zorgen voor pakkende kopjes en korte zinnen. Om het duidelijker, vlotter, leesbaarder te maken kies je dus voor een lettertype zonder franje.
De grootste fout van een uitgever zou kunnen zijn om Anna Karenina schreefloos te laten drukken. De schreefloze letter dient voor korte teksten. Primair voor bewegwijzering. Maar ook voor brochures, gebruiksaanwijzingen en voor internetteksten dus.
Toch wordt met de schreefloze letter nog altijd gedweept door ontwerpers en architecten. De letter is voor deze lieden geen middel, maar doel geworden. Zij gebruiken hem om reclame te maken voor zichzelf, een zeker esthetisch effect te verkrijgen. Gebakken lucht oogt beter dan Gebakken lucht. De brochures van veel architectenbureau’s dienen niet zozeer om te tonen hoe men in behoeften kan voorzien, maar meer om te laten zien dat men begrepen heeft wat ‘goede smaak’ is. Maar niet alleen brochures, ook hele boekwerken publiceert men – zelfs in het post-modernistische tijdperk, waarin franje weer mag - het liefst schreefloos.
Wim Crouwel is bekend als de éminence grise van het modernistische uitgangspunt ‘less is more’. Volgens Crouwel ligt de betekenis in de tekst, níet in het lettertype. Daarmee toont hij aan over de werkelijke ontwerpersgeest te beschikken. Een ontwerper is geen kunstenaar, maar dienstverlener. Zijn ontwerp valt op door onopvallendheid. Daarin schuilt de ware grootsheid. Ik weet ook zeker dat zelfs Crouwel Russische literatuur in een schreefletter zou laten zetten.
Gisteren gewoontegetrouw de jaarlijkse 'Dag van de architectuur' vergeten. Het thema was iets met 'binnenkomen'. Om toch een beetje mee te doen plaats ik twee foto's, die ik vorig jaar maakte in de entree van een 'cité radieuse' in het Noord-Franse Briey.
Le Corbusier had de pest aan het conventionele stadsgezicht. Zijn 'stralende stad' bestaat uit een enorm appartementengebouw met gemeenschappelijke voorzieningen als keukens en wasinrichtingen. Ook zijn er winkels en eetgelegenheden in ondergebracht. Op het dak is soms een zwembad. De deuren van de appartementen komen uit op binnengalerijen, een soort ziekenhuisgangen door Le Corbusier bestempeld als 'rues'.
